Logo thuisintwente.nl


Dit schilderij van Miense Molenaer heet 'Vier generaties en vijf leeftijden'. Foto: Museum van Loon
Dit schilderij van Miense Molenaer heet 'Vier generaties en vijf leeftijden'. Foto: Museum van Loon (Foto: René Gerritsen)

De vijf zintuigen in Rijksmuseum: 'Niet super groot, maar veel op te zien'

door Rijksmuseum Twenthe - ENSCHEDE - Het is u waarschijnlijk niet ontgaan, Rijksmuseum Twenthe heeft een tentoonstelling geopend over familieportretten uit de zeventiende en achttiende eeuw: Lief & Leed - Hollandse families in voor- en tegenspoed.

Het zijn bijna vijftig portretten - een groot deel van aanzienlijk formaat - sieren de wanden van de zalen. Vijftig schilderijen en bijna vijftig verhalen over perfecte huwelijken en smartelijke verliezen. Over de plotselinge dood en de vreugde van nieuw leven.

Met elk schilderij is iets bijzonders aan de hand. Als u komt, neem dan zeker ook de audiotour mee. Die gratis verkrijgbaar bij de balie. Bij die tour hoort u nog meer knisperende details.

Een van mijn favorieten is het schilderij Vier generaties en vijf leeftijden, geschilderd omstreeks 1633-1635 door ene Jan Miense Molenaer. In de bij de tentoonstelling verschenen catalogus wordt het omschreven als: 'Het geheim van de Molenaer'. Het is niet super groot maar er is zoveel op te zien. Naast portretten van een heleboel familieleden van de Haarlemse koopman en burgemeester Maerten Ruychaver en zijn vrouw Alith van der Laen geeft het schilderij de vijf zintuigen weer.

De twee bolwangige kinderen links eten de fruitschaal leeg (oh, deed die van mij dat ook maar spontaan...). Deze twee staan voor De Smaak. Het kleine meisje in het groen is net gekrabd door de kat. Wat wil je als je broer het beest aan zijn staart omhoog trekt.

In de Gouden Eeuw ging men niet bepaald zachtzinnig met dieren om. Het huilende meisje staat voor Het Gevoel. De vrouw in het blauw krijgt van haar geliefde een bloem aangeboden. Dat is het symbool voor De Reuk. De beide musiceren figuren zijn Het Gehoor en het oudere paar achter de tafel is Het Zicht. Alith van der Laen houdt een bril vast als symbool.

De beide oudjes zijn, als het schilderij wordt geschilderd, al overleden. De schilder heeft eerdere portretten als voorbeeld gebruikt. Wie de rest van de familie is, is eigenlijk nog steeds een raadsel. Gezien de geschatte leeftijd van de vier volwassenen en de kinderen zouden dat de kleinkinderen en achterkleinkinderen van de burgemeester en zijn vrouw kunnen zijn. Van die personen weten we de geboorte- en sterfdata, maar dan moet de schilder het schilderij al eerder hebben geschilderd want de musicerende figuur overleed in april 1630.

Of is de vrouw achter het klavecimbel de opdrachtgeefster? Zij was de oudste kleindochter van de burgemeester en ook door hun opgevoed. Misschien is ook haar echtgenoot weer springlevend weergegeven in dit wonderbaarlijke portret.

Veel meer weten over het Rijksmuseum Twenthe? Kijk dan eens op de website www.rijksmuseumtwenthe.nl.

Reageer als eerste
Meer berichten