Logo thuisintwente.nl


Een detail van een triptiek van Bernard van Orley.
Een detail van een triptiek van Bernard van Orley.

Met oog voor detail in De Gouden Eeuw van Twente-tentoonstelling

door Rijksmuseum Twenthe - Dit prachtige schilderstukje is nog geen 10 centimeter hoog en breed, een klein detail uit een groter werk uit 1520 van Bernard van Orley (circa 1491 - 1542, Brussel). De triptiek is te zien in De Gouden Eeuw van Twente-tentoonstelling. Een triptiek is een drieluik, een altaarstuk, waarbij Van Orley op het middenpaneel Christus aan het kruis schilderde met daarom heen de zeven smarten en vreugden van Maria. Op de zijpanelen staan ook schitterende afbeeldingen, onder anderen Sint Joris die de draak (het kwaad) verslaat.

Wat direct opvalt als je voor dit schilderij staat is de ongelooflijke precisie waarmee elk individueel deeltje is geschilderd. Zo fijn, zo gedetailleerd, je hebt eigenlijk een loep nodig om het echt goed te zien. Deze hele verfijnde manier van schilderen vindt haar oorsprong in de miniaturen die de handgeschreven bijbels en gebedenboeken uit de Middeleeuwen sierden. Op dit moment is er een tentoonstelling in het Catharijneconvent in Utrecht van de mooiste middeleeuwse miniaturen waaronder enkele bruiklenen van Rijksmuseum Twenthe.

De afbeelding laat één van de Zeven Vreugden van Maria zien, de tenhemelopneming blijkbaar een vreugde. Maria is afgebeeld als jonge vrouw en al is het schilderij bijna 500 jaar oud zou je deze vrouw ook nu op straat tegen kunnen komen, zo menselijk is ze afgebeeld. Om haar loshangende blonde lokken is een voileachtige sluier geschilderd met daarboven een prachtig goud aureool, bijna een kroon. De lelie achter haar is het symbool van haar maagdelijke onschuld, ook ten tijden van haar dood. Wellicht heeft Van Orley een geslepen lens gehad om tijdens het schilderen zijn werk te kunnen zien. Deze lenzen bestonden sinds ongeveer 1200 maar waren extreem zeldzaam en duur. Het schilderen van zulke fijne details gebeurde met een kwast met maar twee haren.

Bernard van Orley was een belangrijke Brabantse schilder. Eerst schilderde hij in de traditie van Jan van Eyck en Rogier van der Weyden, maar al snel begon hij Italiaanse renaissancemotieven toe te passen, zoals die voorkomen bij de figuren uit en de ruimtelijke verhoudingen in het werk van Rafaël. In 1518 werd hij aangesteld tot hofschilder van Margaretha van Oostenrijk. Hierdoor kwam hij aan het hoofd te staan van een groot atelier met een belangrijke productie. Hij werd een van de eerste zakelijke artiesten van noordelijk Europa. Toen Albrecht Dürer de Nederlanden bezocht in 1520 ter gelegenheid van de kroning van de nieuwe keizer Karel V, had hij ook een ontmoeting met Bernard van Orley, die hem een banket had aangeboden. Hij noemde Van Orley de 'Rafaël der Nederlanden'.

Gewoon te zien in Rijksmuseum Twenthe.

reageer als eerste
Meer berichten